Абдулла Орипов шеърияти

Абдулла Орипов

ОДИЛ ЁҚУБОВ

Саксонинчи йилларнинг талотўп даври эди,
Ижод отхонасига сайис бўлиб қолдингиз.
Ташқаридан боққанда гўёки омад келди,
Ёзувчилар аҳлига раис бўлиб қолдингиз.

Жасур сафдошлар билан энг катта минбарларда,
Сиз ҳам ўзбекнинг шаънин қилолдингиз ҳимоят.
Аммо улкан ҳудуднинг шаҳру гузарларида
Амалга ишқибозлик ортиб кетди ниҳоят.

Йўлбошчи бўламан, деб оддий мулладан тортиб,
Ҳаваскор шоиргача чиққан эди ўртага.
На темиру на пўлат — неча бир чулчут адиб,
Эрта-кеч бошингизни айлантирди жўрттага.

Сиз одамлар қалбининг адиби эдингиз-ку,
Наҳотки билмасдингиз уларнинг айёрлигин.
Манфаати йўлида дуч келса ҳали сиз-ку,
Отасининг гўрин ҳам сотишга тайёрлигин.

Наҳотки билмасдингиз бу қавмнинг кимлигин,
Ҳасадгўй ва даврачи, шуҳратпараст, олифта.
Олими ҳам кўрмайди бу жаҳоннинг кенглигин,
Барчани тиқиштирар ўзи чизган қолипга.

Ҳолбуки англардингиз зулмат билан зиёни,
Улуғбекнинг бошини ўз ўғли еганлигин.
Энг буюк ватан бўлмиш муҳташам Осиёни,
Келгинди ёвдан аввал тарқоқлик енгганлигин.

Англардингиз аслида Олойлик қотил кимдир,
Инсонпарвар ёзувчи Чингиз кимдир дунёда.
Бир қараса, феълингиз мулойимдир, ҳалимдир,
Бир қараса, қаҳрингиз нортуядан зиёда.

Бир куни оҳ чекдингиз ёлғиз қолган пайтимиз,
Нега мен шу қавмга ўралашиб қолдим, деб.
Эҳ, оқсоқол, элга сиз кўп ўгитлар айтдингиз,
Эзилманг, дедим сизга пушаймонлик ғамин еб.

Бироқ дилдан ўтарди тамомила бошқа гап,
Тинчгина ижод қилиб юрсангиз бўлмасмиди.
Абдулла Қаҳҳор ёки устоз Ойбекка ўхшаб
Холис бир қўрғон бўлиб турсангиз бўлмасмиди.

Руҳингиз топсин ором, сиз тарихий йўлларда,
Иймонли инсонларга чин йўлдош бўлолдингиз.
Истиқлол байроғини баланд тутиб қўлларда,
Асл, буюк зотларга замондош бўлолдингиз.

✍2014 йил 9 май

t.me/abdullaorifijodi

Абдулла Орипов

ЎЗБЕК ТИЛИМ

Кўп қадимман,
Карвон билан замонлар кечдим,
Нор туянинг норлиги ҳам афсона экан.
Бир кун туя айронини шифо деб ичдим,
Она туя номи эса арвона экан.

Давронимни сурганман ҳам оқ отга миниб,
Ҳай-ҳай, унинг қўлтиғида бор эди қанот.
Вақти келиб, шон-шуҳратдан ҳаёлим тиниб,
Билсам, ўша оқ отимни дерканлар - бўз от.

Юксак Ҳисор тоғларининг бағрида қат - қат,
Тошни ёриб ўсиб ётган наъматак эди.
Устоз Ойбек шеърин эслаб шоир Холмамат,
Бизнинг жойда унинг номи " Ҳулулу", деди.

Сен туганмас чашмадирсан, оҳ, она тилим,
Етмиш икки томиримга мавжларинг борди.
Бир кун тиниб қолган эди боғда булбулим,
Сандулочим ! - деган эдим сайраб юборди.

Инсон деган қутлуғ сўзнинг тенги йўқ ҳеч бир,
У танҳодир, фалакларнинг қуёши мисол.
Лекин манов болакайдир, буниси ўсмир,
Бу йигитдир, бу зот эса бобо, оқсоқол.

2013 йил

✍️ Абдулла Орипов

Абдулла Орипов

ЎЙЛАМАЙ НЕТАЙИН

Қайси кун ўғилчам сўради,
Майлими, мен ҳам шеър битайин.
Миямни хаёллар ўради,
Мен уни ўйламай нетайин.

Чирқираб келган чоғ дунёга
Кўзларим тўлгандир зиёга.
Шунданми, талпиндим самога,
Мен уни ўйламай нетайин.

Ҳарф таниб чиққанда саводим,
Назмга айланди фарёдим,
Шеър билан боғланди ёш ёдим,
Мен уни ўйламай нетайин.

Кимлардир кутдилар тош билан,
Кимлардир хайрихоҳ бош билан,
Боқдим мен кўзимда ёш билан,
Мен уни ўйламай нетайин.

Барчадан яхшилик кутдим мен,
Турфа хил йўлларни ўтдим мен,
Зўр имон йўлини тутдим мен,
Мен уни ўйламай нетайин.

Замондан жафо ҳам кўрмадим,
Айни чоғ вафо ҳам кўрмадим,
Бесабаб сафо ҳам кўрмадим,
Мен уни ўйламай нетайин.

Кўп узоқ элларда бўлдим мен,
Дўст билан ўйнадим-кулдим мен,
Юртим деб зардобга тўлдим мен,
Мен уни ўйламай нетайин.

Ахтардим самимий ҳамроҳни,
Дуч келса рад этдим гумроҳни,
Кураш деб билдим гоҳ оҳ-воҳни,
Мен уни ўйламай нетайин.

Ахир мен Машрабни изловдим,
Метиндай мазҳабни изловдим.
Ёвларга ғазабни изловдим,
Мен уни ўйламай нетайин.

Ношукур бўлмоқлик ёмондир.
Энг аввал замонинг замондир.
Қаҳр бир, меҳр бир томондир,
Мен уни ўйламай нетайин.

Сўзимни тинглади диёрим,
Ўзбегим — тозаю ғуборим,
Кичкинтой қизгинам — Рухсорим,
Мен уни ўйламай нетайин.

Йўқ менинг бағдодий халифам,
Тахтим шу — байт тўла саҳифам.
Сирдошим, ғамдошим Ҳанифам,
Мен уни ўйламай нетайин.

Англамоқ истадим оламни,
Аждодни, авлодни, боламни,
Тупроққа қўйдим-ку онамни,
Мен уни ўйламай нетайин.

Падар ҳам саксонга кирибди,
Кимдир йўқ, кимлардир юрибди,
Кўз юммай офтоб-ку турибди,
Мен уни ўйламай нетайин.

Гапимни тинглагин, эй, ўғлон
Кўп кўҳна жаҳондир бу жаҳон,
Пир экан Навоий то ҳамон,
Мен уни ўйламай нетайин.

✍1988

t.me/abdullaorifijodi

БОЛАЛИКДАГИ ИЖОДИЙ УРИНИШИМ

Болалигимда адабиётчи бўлишни фақат шеър ёзиш деб тушунардим. «Катта бўлсанг, ким бўласан?» деб сўрашса, ўйлаб ўтирмай: «Шоира бўламан!» дердим.
Аммо иқтидорни Худо бермаса, минг адабиёт оламида ўсманг, Абдулла Ориповдек шоирнинг фарзанди бўлманг, барибир қийин экан...
Бир куни ўзимча шеър ёзгим келиб қолди. Ўша пайтлар «Фантомас» деган кино жуда урф бўлган дамлар эди. Қўлимга қалам олиб, ёза бошладим:

Менинг дўстим Фантомас,
У ҳеч қачон алдамас,
Бир куни денг, у менга...

Шу ерга келганда, кейинги мисра хаёлимга келмай қолди. Отам шоир бўлсалар, олдиларига кириб, шеъримни кўрсатсам, бир йўла охирги сатрини ҳам ёздириб оламан, деб кайфиятлари яхшилигини билган холда хоналарига кирдим.
Отам доимгидек газета ўқиб ўтирардилар. Ийманибгина шеъримни узатдим.
— Ота, шуни нима деб тугатишни билмаяпман, — дедим эркаланиб.
Отам қўлимдан қаламимни олиб, нималарнидир ёзиб бердилар. Сўнг:
— Қани, ўқи-чи, қизим, — деб шеъримни ўзимга қайтардилар кулимсираб.

Ўқидим:

Менинг дўстим Фантомас,
У ҳеч қачон алдамас,
Бир куни денг, у менга:
«Дейди, Рухсор, иш ёқмас...»

Отамнинг хохолаб кулиб юборганларини кўрсангиз эди! Ёзиб берган сатрларини ўқиб, на кулишимни, на йиғлашимни билардим.
— Отааааааа! — дедим-у, аразлаганча хонамга кириб кетдим.
Лекин ўзим кейин роса кулдим. Чунки эрка ва ялқовлигимни ўзим ҳам билардим-да!😊
Ҳозир ҳам ўша кунларни эсласам, кўз олдимга отамнинг беғубор кулгилари келади. ❤️


Рухсора Орипова

t.me/abdullaorifijodi

Бугун шоир Абдулла Ориповнинг синглиси, шифокор Бибисора Орипова 80 ёшни қаршиладилар. Илоҳим, умрингиз узоқ, танингиз соғ, кўнглингиз ҳамиша шод бўлсин! 🌹

Абдулла Орипов

ВАТАН МЕҲРИ

Синглим Бибисорага

Хасталикка йўлиқдим Ватанимдан йироқда,
Вайрон бўлди минг карра шундоқ ҳам вайрон кўнглим.
Денгизу тоғлар оша, гоҳ яёв, гоҳ учоқда
Мени кўргани келдинг, Бибисора, жон синглим.

Эллик йил айро тушган икки жигарбанд мисол
Ака-сингил йиғлашдик, елкаларга қўйиб бош.
Шу лаҳза онам руҳи чарх урарди эҳтимол,
Балки отам арвоҳи тиларди бизга бардош.

Ношукурлик ёмондир, яшадим-ку ҳарқалай,
Қайга борсам, мухлислар бизники деб аташди.
Бироқ ўтган йилларнинг феълин ҳам айтиб ўтай:
Аввало қўрқитдилар, сўнгра эса талашди.

Бойлик ва амал топиш қийин эмас дунёда,
Жиндек чаққонлик билан устакорлик бўлса, бас.
Душман-ку пойлаб турар ҳар ўру ҳар қиёда,
Фақатгина чин дўстни учратмоқ осон эмас.

Мен ҳам бир дўст ахтариб, шамол мисоли елдим,
Гоҳо топдим, гоҳида тополмай чекдим алам.
Тўрт мучанинг қадрини ёшим ўтганда билдим,
Жароҳат топдим гоҳо туянинг устида ҳам.

Донишмадлар ҳаётни аслида синов дейди,
Бу ҳикматни ҳар инсон ўзича англар бироқ.
Тирикликда собит бир мантиқ бўлса қанийди,
Бўрилар қолиб кетиб, қўйни синашар кўпроқ.

Соғайиб сафингизда юрарман ҳали мен ҳам,
Ошно бўлиб шеър деган абадий бир сеҳрга.
Ёлғиз худога солдим, гар бировдан етса ғам,
Лекин мудом талпиндим эзгуликка, меҳрга.

Ким бўлибман ахир мен, меҳрга зор-ку башар,
Чулғаб олмиш оламни зўравонлик ва ақча.
Оддий бир тўп тепарга қиёслаб кўрсанг агар,
Гомер ва Толстойнинг нархи бўларкан қанча?!

Ҳа, одам боласи бу, қон қақшатар дилларни,
Қўли ҳеч бўшамайди иғво билан урушдан.
Кўрдим афсус дунёда ҳатто шундоқ элларни,
Завқ олади ўз бирин топтаб, ерга уришдан.

Сен Ватаним меҳрини келтирдинг, Бибисора,
Энди оёққа тургум соғ-омон, ўйнаб-кулиб.
Билиб қўй, бу меҳрни топиб бўлмайди сира,
Инчунин, у кўрингай гоҳида сингил бўлиб.

✍2014 йил 4 август
Истамбул

t.me/abdullaorifijodi

Абдулла Орипов

ЯХШИ ВА ЁМОН

Бир кўприкда дуч келди
Икки одам ногаҳон,
Бирови Яхши эди,
Бирови эса Ёмон.
Яхши одам Ёмонга
Салом берди, қўл берди,
Бир чеккага сурилиб,
— Ўтинг, дея йўл берди.
Ёмон эса ўшқирди,
Ғазабга тўлди чунон,
Яхшини улоқтирди
Тошқин дарёга томон.
Деди: — Мени тенг қилма,
Ўзинггаю зотингга,
Зор эмасман, билиб қўй,
Сенинг илтифотингга.

✍ 2013 йил 28 декабрь

t.me/abdullaorifijodi

Абдулла Орипов

ИККИ ШОИР

(Ҳазил)

Бир шоир арз этди иккинчисига:
— Дўстим, шоирликдан энди воз кечгум!
Қанча интилмайин халқнинг ичига,
Шеъримни ўқимас, ўқимас ҳеч ким.

Иккинчиси уни юпатиб деди:
— Олдинроқ кетибман мен сендан кўра.
Халқ-ку ўқимасди мени ҳам, энди
Ўзим ҳам ўқимай қўйганман, жўра.

✍2000

t.me/abdullaorifijodi

Абдулла Орипов

СУЙМАСА ХУДОЙИМ

Суймаса Худойим ўз ишин билгай,
Тилингай жойингни қайтадан тилгай.
Айрилган бўлсанг гар кўздан, қулоқдан,
Сўқир билан карни рўпара қилгай.

✍ 2015 йил 15 февраль

Абдулла Орипов

ЯХШИЛИК ВА ЁМОНЛИК

Эл аро юради бир нақл,
Халқ уни такрорлаб айтади.
Кимсага ёмонлик қилмагил,
Бир куни ўзингга қайтади.

Дарвоқе, панд берсанг бир жонга,
У ҳам тинч турарми ҳеч замон.
Дейдилар, туфласанг осмонга
Юзингга тушгайдир бегумон.

Яхшилик қилсанг-чи, сен, бироқ,
Қайтарми у сенга? Бу мубҳам...
Бошини силасанг гоҳи чоқ
Қўлингни тишлайди итинг ҳам.

✍️1994

Абдулла Орипов

***
Ёр-ёрлик қилди демакким, бизга ҳам дилдор экан.
Аллоҳ, Аллоҳ бизга ҳам берган азоби бор экан.
Камситиб келгандику, топширмайин ҳатто юмуш,
Кеча туш кўрсам камина, сенга хизматкор экан.
Орқа-ю олдинга сен, боқма ғалат хислар билан.
Орқаси уммон қадарли, олди булоқдек тор экан.

✍2015



2015 йилда ёзилган, аммо ҳеч қачон эълон қилинмаган ушбу шеър шоирнинг ён дафтаридан топилди.

Ундаги ҳар бир мисра — бир туйғу, бир сир, бир дард…
Лекин уни ҳар ким ўзича англайди.

Сиз бу шеърни қандай тушундингиз?
Ундаги “ёр”, “азоб”, “туш” ва “йўл” образлари сизга нимани англатди?

Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг.
Келинг, бир шеър атрофида турли қалблар қандай ҳис қилаётганини бирга кашф қилайлик…

Абдулла Орипов

БАҲОР КУНЛАРИДА
(Ҳазил)

Баҳор чоғи эди,
Шод эдик жуда.
Боғда дилдор билан айладик висол,
Жилмайиб юрардик ҳуда-беҳуда,
Худди китобларда ёзилган мисол.

Бирдан гумбирлади момақалдироқ,
Ҳавонинг авзойи бузилди, не ҳол?
Ёмғир ҳам шариллаб қуйди-ку шу чоқ,
Худди китобларда ёзилган мисол.

Бир зум ёмғир ичра қолдик иккимиз,
У менинг кўксимга бош қўйди беҳол.
Чўмдик аллақандай ҳисларга ҳам биз,
Худди китобларда ёзилган мисол.

Йўқ, энди китобга ўхшамади ҳеч,
Қурғур ёмғир биздан кетибди кулиб.
Икков икки ёнга тарқалдик шу кеч,
Менинг белим оғриб, у тумов бўлиб...

✍1968