WikiMarafon

Axborot asrida statistikaning oʻrni

📊 Xalqaro statistika kuni BMT Bosh Assambleyasining 2010-yil 3-iyundagi rezolyutsiyasiga muvofiq ta'sis etilgan. Ushbu sana har 5 yilda nishonlanadi.

📊 Ma'lumotlar davrida statistik koʻrsatkichlarning aniqligi va ishonchliligi axborot sifatini belgilovchi muhim omillardan biri hisoblanadi.

📈 Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi mamlakatdagi turli sohalarga oid statistik ma'lumotlar va yangiliklarni muntazam taqdim etib boradi.

#BuBoshqaGap
Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Inshoat emas, inshoot

🏙 Izohli lug‘atda so‘zning to‘g‘ri shakli inshoot tarzida berilgan. U turli maqsadlarda qurilgan bino va ularning uskuna-jihozlarini anglatadi.

Tarixiy, sanoat va sport inshootlari shular jumlasidan.

#VoyShunaqami
Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Otangga rahmat!

☺️ Minnatdorchilik bildirish uchun ishlatiladigan bu soʻzni yozishda yumshoq "h" bilan qattiq "x" ni almashtirib qoʻyamiz. Imlo jihatdan "rahmat" deb yozgan maʼqul.

— Muborak Nabijonga rahmat aytib xayrlashdi-da, yosh boladay likillab, chopqillab ketdi.

Eshitadigan rahmatlaringiz xoʻp boʻlsin :)

#VoyShunaqami
Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

⬇️ "Jiyda gullaganda)" taronasi haqidagi maqolaning audiosini oʻzbekcha Vikipediyaga Hamroyeva Ruxsora yuklagan.

📁 Siz ham maqolalarni audiolashtirib, Vikiomborga yuklash orqali ma'lumotlarni ovozli shaklda tarqatishga oʻz hissangizni qoʻshing.

Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Muomila emas, "muomala" qiling

🇷🇺 Muomala — kishining boshqalar bilan so‘zlashish va munosabatda bo‘lish usuli. Talaffuzda "muomila" tarzida eshitilsa-da, imloda ikkinchi bo‘g‘inda "i" emas, "a" yoziladi.

🔔 Masalan: "Tevarakdan marg‘ilonlik kelinni ko‘rish uchun keluvchi xotinlarga muomalani yana ham yuqoriroqdan turib qila boshladi."

#VoyShunaqami
Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

🛒 1979-yil 28-noyabrda BMT Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkilotining (FAO) konferensiyasida Butunjahon oziq-ovqat kunini har yili 16-oktyabrda nishonlash to‘g‘risida qaror qabul qilingan.

🤩 BMT'ning soʻnggi hisobotlariga koʻra, dunyoda har kuni 1 milliarddan ortiq porsiya ovqat isrof qilinayotgan bir pallada, Afrika va Gʻarbiy Osiyo davlatlarida hali-hanuz millionlab kishilar ochlikdan aziyat chekadi.

😋 FAO taʼkidlashicha, dunyo aholisini oziqlantirish uchun yetarli oziq-ovqat ishlab chiqariladi. Biroq mojarolar, iqtisodiy beqarorlik va narxlarning qimmatligi uning odamlarga yetib borishiga to‘sqinlik qilmoqda.

#BuBoshqaGap
Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Hop yoki Xo‘p?

🔎 Bugundan yangi ruknimizni boshlaymiz. Endi kunora yozishda ko‘p xato qilinadigan so‘zlarni to‘g‘ri yozish va ularning ma’nolarini izohli lug‘at asosida o‘rganib boramiz.

💬 Yozishmalarda biror ish yoki taklifga rozilik bildirish, uni ma’qullash ko‘pincha "hop" shakli ishlatiladi. Ammo izohli lug‘atga murojaat qilsak, bu so‘zning to‘g‘ri yozilishi "xo‘p" ekanini ko‘ramiz.

So‘zning boshqa ma’nolari va qo‘llanish holatlari bilan Vikilug‘atda tanishing. To‘g‘ri yozishga odatlaning.

❤️ — Albatta!

#VoyShunaqami
Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Eng gullagan yoshlik chog‘imda,
Sen ochilding ko‘ngil bog‘imda.

🎼 Xalq orasida mashhur bo‘lgan ushbu qo‘shiq ilk bor "Chinor ostidagi duel" filmi uchun Kozim Qayumov tomonidan maxsus ijro etilgan.

✍️ Qo‘shiq matni Hamid Olimjon qalamiga mansub. Musiqa haqidagi maqolaning audiosini esa Rajaboyeva Hulkaroy talqinida tinglab koʻring.

Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Ofatlar va oqibatlar

🌪️ Kutilmagan paytda sodir boʻladigan tabiiy ofatlar insonlar hayoti va davlat iqtisodiyotidan tashqari, infratuzilma, atrof-muhit hamda jamiyatning ijtimoiy barqarorligiga ham zarar yetkazadi.

🌐 Shu sababli, tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish, ularning oqibatlarini yumshatish va aholi xavfsizligini taʼminlash maqsadida BMT ushbu kuni joriy qilishga qaror qilgan.

👍 Tabiiy hodisalarning har doim ham oldini olish imkonsiz. Masalan, zilzilani toʻxtatib boʻlmaydi, biroq mustahkam binolar qurish va erta ogohlantirish tizimlarini qoʻllash orqali talafotlarni ozaytirish mumkin.

#BuBoshqaGap
Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Robot soʻzi qayerdan kelib chiqqan?

🇺🇿 Janubiy Koreyaning Incheon shahrida o‘tkazilgan "FIRST Global Challenge 2026" robototexnika bo‘yicha jahon chempionatida O‘zbekiston terma jamoasi oltin medalni qo‘lga kiritdi.

🥱 Yosh muhandislar 16 ta o‘yinda 637 ball to‘plab, g‘alaba qozondi. Bunday yutuqlar zamirida muhandislik bilimlari, texnologik izlanishlar va amaliy tajriba muhim ahamiyat kasb etadi.

🇨🇿 Bugungi kunda robototexnika jadal rivojlanayotgan sohalardan biri hisoblanadi. "Robot" atamasi 1920-yilda chex yozuvchisi Karel Chapekning "R.U.R." pyesasi sababli ommalashgan.

🙏 Bu so‘zning ildizi chex tilidagi mehnat ma’nosini anglatuvchi robota so‘ziga borib taqaladi. Asarda robotlar insonlar o‘rniga mehnat qiladigan sun’iy ishchilar sifatida tasvirlangan.

👍 Hozirda robotlarning ko‘plab turlari mavjud bo‘lib, ular turli maqsad va muhitlarda qo‘llaniladi. Tuzilishi esa mexanik qismlar, elektron komponentlar va dasturiy ta’minotdan iborat.

Siz ham oʻzbekcha Vikipediyadagi robotexnikaga oid mavjud maqolalar sifatini oshirishda oʻz hissangizni qoʻshishingiz mumkin.

Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

📅 BMT Bosh Assambleyasi 2011-yil 19-dekabrda Butunjahon qizlar kunini belgilash to‘g‘risida qaror qabul qilgan. Bayram ilk bor 2012-yilda nishonlangan.

🎓 Ushbu tashabbus qizlarning ta’lim olishi, xavfsiz hayot kechirishi va o‘z huquqlaridan foydalanishi uchun teng imkoniyatlar yaratishga qaratilgan.

💡 Qizlarning bilim olishi, o‘z fikrini erkin ifodalashi va qarorlar qabul qilishda ishtirok etishi ularning kelajagi bilan birga jamiyat taraqqiyotiga ham ta’sir qiladi.

#BuBoshqaGap
Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Yaxshi dam — mehnatga hamdam

🪩 Ish va oʻqish oʻz yoʻliga, dam olish kunlarini ham maroqli oʻtkazish kerak. 10–11-oktyabr kunlari Turkiston sanʼat saroyida "Sublimation" festivali boʻladi.

🎵 Festival 16:30 dan 22:00 gacha davom etadi. Shuningdek, "Teplo" restoranida ham shu sanalarda jonli musiqiy kechalar tashkil etiladi. Xoʻsh, qayerga boramiz?

Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Koʻchmanchi qushlar

🌟 Biz manzilni topishda GPS va boshqa navigatsiya vositalaridan foydalanamiz. Xo‘sh, minglab kilometr masofani bosib o‘tadigan qushlar-chi? Ularda na xarita, na navigatsiya qurilmasi bor.

🐦 Biroq qushlar migratsiya vaqtida Quyosh, yulduzlar, Yerning magnit maydoni hamda daryo va qirg‘oq kabi tabiiy belgilar yordamida yo‘nalishni aniqlashi mumkin.

⚡️ Uzoq parvoz oldidan ko‘plab ko‘chmanchi qushlarda "giperfagiya" deb ataladigan holat kuzatiladi. Bunda ular odatdagidan ko‘proq oziqlanib, tanasida yog‘ zaxirasini to‘playdi.

#BuBoshqaGap
Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

📕 2026-yil Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti shoira Enn Karsonga nasib qildi. U 1950-yil 21-iyulda Kanadaning Toronto shahrida tugʻilgan.

🪶 Oʻzbekcha Vikipediya orqali yozuvchining yoshlik yillari, akademik va ijodiy faoliyati haqida maʼlumotga ega boʻlishingiz mumkin.

Telegram | Instagram | Facebook | YouTube

Inklyuziv jamiyat qanday bo‘ladi? 🎤 Ushbu sonda "Yosh Kuch" jurnali jamoasi O‘zbekistondagi eng og‘riqli mavzulardan biri — inklyuziya haqida so‘z yuritdi. ❓ Xo‘sh, davlatimizda nogironligi bo‘lgan shaxslarni jamiyat hayotiga teng va to‘laqonli jalb etish…

"...Men berlinlikman"

🇺🇸 Eng taniqli antikommunistik " https://uz.wikipedia.org/wiki/Men_berlinlikman" nutqi sobiq https://uz.wikipedia.org/wiki/AQSh_prezidenti https://uz.wikipedia.org/wiki/John_Kennedy tomonidan 1963-yil 26-iyunda Gʻarbiy Berlinda soʻzlangan.

💬 https://uz.wikipedia.org/wiki/John_Kennedy ushbu nutqi eng yaxshi chiqishlaridan biri bo‘lib, R. Shyoneberg zinasida 120 mingga yaqin kishilar oldida nutq soʻzlar ekan, u shunday https://uz.wikipedia.org/wiki/Men_berlinlikman:

Ikki ming yil avval eng faxrli ibora "Men Rim fuqarosiman" edi. Bugun, tinchlik hukm surayotgan dunyoda, eng faxrli gap — "Men Berlinlikman!" …Barcha ozod insonlar, qayerda yashashlaridan qatʼiy nazar, Berlin fuqarolaridir va shuning uchun ham, ozod inson sifatida, men "Men berlinlikman!" degan soʻzlardan faxrlanaman!

🗣 https://uz.wikipedia.org/wiki/Men_berlinlikman

#BilganYaxshi
| https://www.instagram.com/wikimarafon_loyihasi?igsh=MWw5OGJ5YjNmb2pldg== | https://www.facebook.com/share/175QxWc5it/ | https://youtube.com/@wikimarafon?si=vPfiVGI3aBCahpRL | https://x.com/WikiMarafon

Nomginam Asad, kasbi ro‘zim sartarosh 💵 Sartaroshlikning ikir-chikirlari, bu kasb atrofida yuradigan ayrim irim-sirimlar, qo‘l haqi nima uchun olinishi va sohadagi narx-navolar haqida qisqa intervyu. 📺 Intervyu 11 daqiqa davom etsa-da, turli qiziqarli va…

Tanlov tugadi! G‘olibalar kimlar?

💻 Xotin-qizlarning savodxonligini oshirish maqsadida tashkil etilgan "" loyihasining test va taklif natijalariga ko‘ra eng yuqori ko‘rsatkichni qayd etgan ishtirokchilar aniqlandi.

🎁 Rasmiy saytimizda g‘olibalar ro‘yxati https://wikimarafon.uz/blog/32/. Tez orada mas’ul xodim siz bilan bog‘lanadi. Faol ishtirokchilar esa yaqin kunlarda https://t.me/WikiTanlov_bot orqali sertifikatlarini yuklab olishlari mumkin.

🦋 Xo‘sh, ular orasida ismingiz bormi? Agar "yo‘q" bo‘lsa, taslim bo‘lishga shoshilmang. Kim bilibdi deysiz, balki keyingi tanlovlarda omad sizga kulib boqar :)

#AyollarUchun
| https://www.instagram.com/wikimarafon_loyihasi?igsh=MWw5OGJ5YjNmb2pldg== | https://www.facebook.com/share/175QxWc5it/ | https://youtube.com/@wikimarafon?si=vPfiVGI3aBCahpRL | https://x.com/WikiMarafon

"Mening bir orzum bor edi…"

🇺🇸 1963-yil 28-avgustda https://uz.wikipedia.org/wiki/Martin_Luther_King_Jr. https://uz.wikipedia.org/wiki/Vashington_(shahar) 250 mingdan ortiq https://uz.wikipedia.org/wiki/Fuqaroviy_va_siyosiy_huquqlar tarafdorlariga murojaat qildi. Nutq davomida https://uz.wikipedia.org/wiki/Amerika_Qoʻshma_Shtatlari qonuniylashtirilgan https://uz.wikipedia.org/wiki/Irqchilik chek qoʻyishga chaqirdi.

🧲 Yakuniy qismida https://uz.wikipedia.org/wiki/Martin_Luther_King_Jr. tayyorlangan matndan chekinib, " https://uz.wikipedia.org/wiki/Mening_bir_orzum_bor" deya boshladi. Xonanda Mahalia Jekson esa uning ortidan " https://uz.wikipedia.org/wiki/Mening_bir_orzum_bor!" deb qo‘llab-quvvatlar edi.

🔹 Bu https://uz.wikipedia.org/wiki/Martin_Luther_King_Jr. "orzu" haqida ilk bor gapirishi emas. U bu mavzuni 1960-yildan beri tilga olib kelgan. 1999-yilda esa nutq https://uz.wikipedia.org/wiki/Notiqlik olimlari tomonidan XX asrning " https://uz.wikipedia.org/wiki/Mening_bir_orzum_bor" deb topilgan.

#BilganYaxshi
| https://www.instagram.com/wikimarafon_loyihasi?igsh=MWw5OGJ5YjNmb2pldg== | https://www.facebook.com/share/175QxWc5it/ | https://youtube.com/@wikimarafon?si=vPfiVGI3aBCahpRL | https://x.com/WikiMarafon

Xalqaro quldorlikka qarshi kurashish kuni

🇭🇹 1791-yil 22-avgustdan 23-avgustga o‘tar kechasi hozirgi https://uz.wikipedia.org/wiki/Gaiti hududida qullikka qarshi qo‘zg‘olon https://www.unesco.org/en/days/slave-trade-remembrance?hub=66746&utm_source=. O‘sha paytda orolda yuz minglab qullar yashar edi.

🌾 Ular shakarqamish va qahva plantatsiyalarida majburiy mehnat qilardi. Qo‘zg‘olon uzoq yillik kurashga aylanib, 1804-yilda https://uz.wikipedia.org/wiki/Gaiti mustaqillikka erishishiga https://whc.unesco.org/en/news/1874?utm_source=.

🕊 Bu voqea qullikka qarshi kurash tarixidagi eng muhim burilishlardan biri bo‘ldi. Sana qullikka majburlangan insonlarning ozodlik uchun o‘zlari kurashganini eslatadi.

#BuBoshqaGap
| https://www.instagram.com/wikimarafon_loyihasi?igsh=MWw5OGJ5YjNmb2pldg== | https://www.facebook.com/share/175QxWc5it/ | https://youtube.com/@wikimarafon?si=vPfiVGI3aBCahpRL | https://x.com/WikiMarafon

Siyosat va Sotsializm

📕 "Siyosat" qo‘llanmasi https://uz.wikipedia.org/wiki/Siyosat tarixidagi muhim masalalar muhokamasidan boshlanadi. Kennet Minog ushbu asarda https://uz.wikipedia.org/wiki/Qadimgi_Yunoniston, fuqarolik g‘oyasi va siyosiy tafakkur bilan bog‘liq masalalarni o‘rtaga tashlaydi.

📌 Shuningdek, unda https://uz.wikipedia.org/wiki/Rim_huquqi, G‘arb siyosati va boshqa muhim mavzular ham yoritilgan. "Sotsializm" kitobida esa Maykl Nyuman https://uz.wikipedia.org/wiki/Sotsializm amalga oshirishga bo‘lgan amaliy urinishlarni tahlil qiladi.

🔖 https://uz.wikipedia.org/wiki/Sotsializm https://uz.wikipedia.org/wiki/Demokratiya, https://uz.wikipedia.org/wiki/Erkinlik va https://uz.wikipedia.org/wiki/Tenglik tushunchalari bilan aloqasi mukoma qilinadi. Asosiy e'tibor https://uz.wikipedia.org/wiki/Yevropa va https://uz.wikipedia.org/wiki/Sovet_Sotsialistik_Respublikalari_Ittifoqi qaratilgan bo‘lsa-da, u keng geografik kontekstda yoritilgan.

#BilganYaxshi
| https://www.instagram.com/wikimarafon_loyihasi?igsh=MWw5OGJ5YjNmb2pldg== | https://www.facebook.com/share/175QxWc5it/ | https://youtube.com/@wikimarafon?si=vPfiVGI3aBCahpRL | https://x.com/WikiMarafon

Shoshiling, 3 kun qoldi!

📌 "WikiAyollar" onlayn tanlovida bilimingizni sinab ko‘rishga tayyormisiz? Agar hali ham ariza yubormagan bo‘lsangiz, hoziroq https://t.me/WikiTanlov_bot orqali ro‘yxatdan o‘ting!

🗓 23-avgust, yakshanba kuni test bosqichi boshlanadi. 24-avgust 00:00 qadar 30 ta test savolini bajarishingiz kerak. Har bir test savoli uchun 1 daqiqa vaqt ajratiladi.

❗️ Savollar https://wikimarafon.uz/blog/30 hamda " https://play.google.com/store/apps/details?id=uz.globalmove.girls_academy" platformasining "Moliyaviy savodxonlik", "Fashion" va "Tadqiqot asoslari" kurslari asosida tuzilgan.

Tanlov haqida — https://wikimarafon.uz/blog/29/

#AyollarUchun
| https://www.instagram.com/wikimarafon_loyihasi?igsh=MWw5OGJ5YjNmb2pldg== | https://www.facebook.com/share/175QxWc5it/ | https://youtube.com/@wikimarafon?si=vPfiVGI3aBCahpRL | https://x.com/WikiMarafon

Tarixni asrash – kelajakni asrash

⛩️ Ushbu sana 1982-yilda ICOMOS tashabbusi bilan ilgari surilib, 1983-yilda esa UNESCO tomonidan rasman e’tirof etilgan. Qiziqarli jihati shundaki, har yili ushbu kun ma’lum bir mavzu asosida https://uza.uz/uz/posts/18-aprel-xalqaro-yodgorliklar-va-diqqatga-sazovor-joylar-kuni_710943

🕌 Bugungi kunda dunyo bo‘ylab ko‘plab obidalar UNESCO ro‘yxatiga kiritilgan. Oʻzbekistonda esa Registon maydoni, Ark qal'asi va Ichan qal'a muhim tarixiy va sayyohlik maskanlaridir.

🏛️ Yurtimizdagi har bir yodgorlik oʻtmishimizdan darak beruvchi bebaho boylikdir. Shu sababli, tarixni asrash — bu har birimizning mas’uliyatimiz.

| https://www.instagram.com/wikimarafon_loyihasi?igsh=MWw5OGJ5YjNmb2pldg== | https://www.facebook.com/share/175QxWc5it/ | https://youtube.com/@wikimarafon?si=vPfiVGI3aBCahpRL | https://x.com/WikiMarafon

Eshitdingizmi? "WikiKitob II" tanlovi boshlanibdi! 📚 Eh, qanday ajoyib: sizning shaxsiy kutubxonangizda hech kimda yo‘q kitoblar bo‘lsa. Bir emas, roppa-rosa 10 ta kitob. Yaqinroq keling, bu imkoniyat endi sizda ham bor! 📚"WikiKitob II" tanlovida ishtirok…

Madaniyat o'lmasin, hurriyat o'lmasin!

🎗Xalqaro madaniyat kuni har yili 15-aprel sanasida nishonlanadi. Bu sana 1935-yilda imzolangan Rerix Pakti bilan bog‘liq bo‘lib, u madaniy merosni asrash g‘oyasini https://tergov.uz/uz/news/mezhdunarodnyj-den-kultury

🎖Yurtimizda madaniyat va san’atni rivojlantirishga katta e’tibor qaratilmoqda. Jumladan, rejissyorlar uchun Bahodir Yo‘ldoshev, xonandalar uchun Botir Zokirov nomidagi mukofotlar ta’sis etilgan.

📽 Yana bir misol, o‘tgan yili davlat buyurtmasi asosida 123 ta kinofilm suratga olinib, tomoshabinlarga taqdim etilgan… Eh-he, xullas maqtanishga arzigulik madaniyatimiz bor.

| https://www.instagram.com/wikimarafon_loyihasi?igsh=MWw5OGJ5YjNmb2pldg==https://www.instagram.com/wikimarafon_loyihasi?igsh=MWw5OGJ5YjNmb2pldg== | https://www.facebook.com/share/175QxWc5it/ | https://youtube.com/@wikimarafon?si=vPfiVGI3aBCahpRL | https://x.com/wikimarafon?s=21&t=U5p7e8Okd2I0b1o8nEV53A