STEAM Festival

STEAMFEST haqida fikringizni qoldiring 👇

Festivalga tayyorgarlik!! Hammangizni ertaga soat 11.00 kutib qolamiz !!

Bu festival o'tadigan joy lokatsiyasi

Assalomu alaykum, hurmatli ishtirokchilar! Hammangizni 19-sentyabr kuni soat 11:00 da boshlanadigan qiziqarli festivalga taklif qilamiz!
Festival barcha yoshdagi insonlar uchun juda qiziqarli va foydali bo‘ladi. Shu sababli o‘zingiz bilan singlingiz, ukangiz, ota-onangiz va do‘stlaringizni ham olib kelishingiz mumkin!

Qo‘shimcha ma'lumot:
Ro‘yxatdan o‘tgan barcha ishtirokchilar festivalga to‘g‘ridan-to‘g‘ri qabul qilingan. Ro‘yxatdan o‘tmaganlar ham kelib, festival joyining o‘zida ro‘yxatdan o‘tib qatnashishlari mumkin!


🎉 Sizni kutamiz!

🥱 The Science of Yawning
Why do we yawn? Forget the "not enough oxygen" myth — scientists tested it, and it doesn't hold up. The real reason: your brain heats up during fatigue and stress, and a yawn pulls in cool air to bring the temperature back down. It's basically a built-in cooling system. Bonus effects: better blood flow to the brain, a quick boost in alertness, and relief for ear pressure on flights.
Why is it contagious? Watching someone yawn activates your brain's mirror neurons — the same cells that fire when you do something yourself. It's a form of "motor empathy," and the more empathetic you are, the more likely you'll catch it. That's also why you're more likely to yawn after a close friend than a stranger. Kids don't catch yawns until age 4-5 — right when they start understanding that other people have their own thoughts and feelings.
Who yawned while reading this? 🥱


🥱 Esnash ilmi
Nega esnaymiz? "Kislorod yetishmasligi" afsonasini unuting — olimlar buni tekshirib, u o'zini oqlamaganini aniqladilar. Haqiqiy sabab: charchoq va stress paytida miya isiydi, esnash esa sovuq havoni ichkariga tortib, haroratni pasaytiradi. Bu — o'ziga xos sovutish tizimi. Qo'shimcha ta'sirlari: miyaga qon oqimi yaxshilanadi, hushyorlik ortadi va parvoz vaqtida quloq bosimi yengillashadi.
Nega u yuqumli? Kimningdir esnashini ko'rish miyadagi oyna-neyronlarni faollashtiradi — bu xuddi siz biror narsani o'zingiz bajarganingizda ishga tushadigan hujayralar. Bu bir turdagi "harakat empatiyasi", va qanchalik hissiy sezgir bo'lsangiz, shunchalik tez "yuqtirib olasiz". Shuning uchun ham begona odamga qaraganda yaqin do'stingizdan esnashni yuqtirib olish ehtimoli yuqoriroq. Bolalar esa 4-5 yoshgacha esnashni "yuqtirib olmaydilar" — aynan shu yoshda ular boshqalarning o'z fikri borligini tushuna boshlashadi.
Buni o'qiyotganda kim esnadi? 🥱

SUN’IY INTELLEKT DAVRIDA HAQIQIY OLIM QANDAY SHAKLLANADI?
Kecha Research Excellence Ecosystem (REE) doirasidagi 3-ochiq webinarimiz bo‘lib o‘tdi.
Webinar mavzusi — “Tadqiqotchining kompetensiyalar profili” edi. Unda zamonaviy tadqiqotchi uchun zarur bo‘lgan Research Thinking, Evidence Literacy, Data Literacy, Academic Writing, Publication Literacy, Digital & AI Literacy, Academic Integrity, Collaboration va Research Impact kabi kompetensiyalar haqida suhbatlashdik.
Webinarimizda professor Dilfuza Egamberdieva ham ishtirok etdilar. Suhbat jarayonida juda muhim va, menimcha, bugungi ilm-fan uchun eng dolzarb masalalardan biri ko‘tarildi:
Sun’iy intellekt bizning ishimizni yengillashtirayotgan bir paytda, tadqiqotchining o‘zi fikrlashdan uzoqlashib qolmayaptimi?
Bugun AI yordamida matn yozish, tahrirlash va ma’lumotlarni tizimlashtirish ancha osonlashdi. Agar tadqiqotchining o‘z ilmiy savoli, o‘z g‘oyasi, o‘z metodologiyasi va o‘z tahlili mavjud bo‘lsa, sun’iy intellekt uning ishini yanada sifatli qilishga xizmat qilishi mumkin.
Lekin masalaning boshqa tomoni ham bor.
Bugun turli manbalardagi fikrlarni yig‘ib, ularni qayta tuzib, qisqa vaqt ichida ko‘plab “ilmiy maqolalar” yaratish ham tobora osonlashmoqda.
Maqolalar soni ortishi mumkin. Ammo olimning tafakkuri ham shunga mos ravishda rivojlanyaptimi?
Menimcha, aynan shu savol bugungi ilmiy hamjamiyat oldidagi eng jiddiy savollardan biridir.
Haqiqiy ilmiy ish tayyor ma’lumotlarni yig‘ishdan boshlanmaydi.
U savol berishdan boshlanadi.
Nega?
Qanday?
Buning dalili nima?
Biz bilgan narsalarning qaysi qismi hali noma’lum?
Mening tadqiqotim ilm-fanga qanday yangi qiymat qo‘shadi?
Mana shu jarayon — Research Thinking, ya’ni tadqiqotchidek fikrlashdir.
Shuning uchun REEda biz faqat Academic Writing yoki Scopus maqolasini tayyorlashni o‘rgatishni maqsad qilmayapmiz.
Bizning asosiy maqsadimiz — tadqiqotchining o‘zini rivojlantirish.
O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetida shakllanayotgan REE — Research Excellence Ecosystem orqali biz halol ilmiy suhbatlar, mentorlik, evidence bilan ishlash, akademik halollik, AI vositalaridan mas’uliyatli foydalanish va xalqaro ilmiy hamkorlik asosida halol olimlar maktabini yaratishni istaymiz.
Bu ekotizimda maqola — maqsad emas.
Maqola — rivojlangan tadqiqotchining ilmiy faoliyati natijalaridan biridir.
Eng katta natijamiz esa — mustaqil fikrlaydigan, intellektual salohiyat va ilmiy etikaga ega, o‘z tadqiqotiga o‘zi javob bera oladigan hamda xalqaro olimlar hamjamiyatida o‘z ilmiy yetukligini namoyon eta oladigan tadqiqotchining shakllanishidir.
Sun’iy intellekt davrida ilm-fanning eng katta muammosi AI bizning o‘rnimizni egallashi emas.
Eng katta xavf — biz o‘zimiz fikrlashni unga topshirib qo‘yishimizdir.
Shuning uchun REEning eng muhim tamoyillaridan biri:
AI olimning o‘rniga fikrlamasligi kerak.
AI fikrlaydigan olimning imkoniyatlarini kengaytirishi kerak.
REE — maqolalar fabrikasi emas.
REE — olim shakllanadigan ekotizim.
Agar siz ham xorijiy tillarni biladigan, mustaqil fikrlaydigan, ilmiy halollikni qadrlaydigan va kelajakdagi STEAM hamda fanlararo tadqiqotlar rivojiga o‘z hissasini qo‘shishni istaydigan olimlar hamjamiyatiga qo‘shilishni istasangiz, biz bilan birga bo‘ling:
REE — Research Excellence Ecosystem
https://t.me/skopus_uzbekistan

Why do "shooting stars" happen — and why every August?

What we call a "shooting star" is actually a tiny speck of dust burning up in Earth's atmosphere. These particles come from comet 109P/Swift–Tuttle, which orbits the Sun roughly every 134 years — last passing near Earth in 1992, next in 2126. But its trail of dust stays in orbit permanently.

Why August specifically?
Every year in mid-August, Earth's orbit crosses the densest part of this comet's dust trail — this is the Perseid meteor shower, the most famous of the year. It happens on schedule every year because Earth's orbit and the comet's trail are fixed in space — it's predictable astronomical geometry, not chance.

Can the peak be predicted?
Yes, quite precisely. Astronomers calculate it using orbital mechanics. In 2026, the peak is expected around August 13. But one thing that's harder to control: the Moon. A bright Moon washes out fainter meteors — this year we're lucky, since the peak nearly coincides with a new moon, meaning dark skies and up to 100 meteors/hour under ideal conditions.

Fun facts:

✨ Different metals burn in different colors — magnesium glows white, sodium yellow, iron green
✨ The point meteors seem to radiate from is called the "radiant" — for the Perseids, it sits near the constellation Perseus
✨ Best viewing: midnight to 3-4 AM, away from city lights


🌠 Nega "yulduz oqishi" sodir bo'ladi — va aynan avgust oyida?

"Yulduz oqishi" deb ataladigan hodisa aslida atmosferada yonib ketayotgan mayda chang zarrachasidir. Bu zarrachalar 109P/Svift-Tattl kometasidan kelib chiqadi — u Quyosh atrofida taxminan 134 yilda bir marta aylanadi va oxirgi marta 1992-yilda Yerga yaqinlashgan, keyingisi esa 2126-yilda bo'ladi. Ammo uning chang izi doimiy ravishda orbitada qoladi.

Nega aynan avgust oyida?
Har yili avgust oyining o'rtalarida Yer orbitasi ushbu kometaning chang izining eng zich qismidan o'tadi — bu Persеidlar meteor oqimi bo'lib, yilning eng mashhur hodisasidir. Bu har yili muntazam ravishda takrorlanadi, chunki Yer orbitasi va kometa izi fazoda qat'iy joylashgan — bu tasodif emas, balki bashorat qilinadigan astronomik geometriya.

Cho'qqi nuqtani bashorat qilish mumkinmi?
Ha, va ancha aniqlik bilan. Astronomlar buni orbital mexanika yordamida hisoblab chiqishadi. 2026-yilda cho'qqi 13-avgust atrofida kutilmoqda. Ammo bitta narsani nazorat qilish qiyinroq: bu Oy. Yorqin Oy zaif meteorlarni "yutib yuboradi" — bu yil bizga omad kulib boqmoqda, chunki cho'qqi yangi Oy bilan deyarli mos kelib, qorong'i osmon va ideal sharoitda soatiga 100 tagacha meteorni ko'rish imkonini beradi.

Qiziqarli faktlar:
✨ Turli metallar turlicha rangda yonadi — magniy oq, natriy sariq, temir yashil rangda porlaydi
✨ Meteorlar "chiqib kelayotgandek" tuyuladigan nuqta "radiant" deb ataladi — Persеidlar uchun u Persеy yulduz turkumi yaqinida joylashgan
✨ Kuzatish uchun eng yaxshi vaqt — yarim tundan soat 3-4 gacha, shahar yorug'ligidan uzoqda

https://science.nasa.gov/solar-system/meteors-meteorites/perseids/
https://science.mail.ru/articles/1137-kosmicheskaya-pyl-nevidimyj-stroitel-vselennoj-i-tajnyj-gost-v-vashem-dome/

📇STEAMcast | Biotechnology Biotexnolog kim va nimalar bilan shug'ullanadi? ❓Bu laboratoriyada probirkalar bilan ishlaydigan odammi - yoki tibbiyot va insoniyat kelajagini o‘zgartiradigan texnologiyalar yaratuvchimi ? ❓Biotexnologlar aslida nimalar bilan…

Live stream started

http://linkedin.com/in/sasha-rakhmanova

📣"Hozirgi iqlim muammolari juda dolzarb! Biz, yoshlar, bugungi kunda ikki barobar tezroq va ikki barobar qattiqroq o‘rganishimiz kerak. Harakat qilishni boshlash va davra suhbatlarida o‘z so‘zimizni aytish uchun o‘nlab yillik tajriba to‘plashni kutib o‘tirishga vaqtimiz yo‘q."


Siz ham shunday fikrdamisiz? Yoshlarning iqlim va suv siyosatidagi ishtiroki haqida ko‘proq bilmoqchimisiz?

Shahnoza Rahmonova bilan to‘liq podkastni quyidagi havola orqali tomosha qiling: [ https://youtu.be/pI1PYuYI8EY]